Ngân hàng Nhà nước làm rõ việc thu thập thông tin khách hàng trong giám sát phòng, chống rửa tiền

NHNN đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng.

Trước một số thông tin cho rằng dự thảo đưa khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên và lãnh đạo ngân hàng vào diện giám sát riêng về phòng, chống rửa tiền, NHNN đã làm rõ phạm vi, đối tượng và bản chất của các quy định tại dự thảo.

Đối tượng giám sát là tổ chức

Theo NHNN, căn cứ khoản 2 Điều 1 và khoản 2 Điều 2 dự thảo Thông tư, đối tượng giám sát là các đối tượng báo cáo, gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán... Đây là các pháp nhân thuộc phạm vi quản lý, không phải cá nhân khách hàng hoặc cá nhân lãnh đạo ngân hàng.

Trong quá trình giám sát, cơ quan quản lý thu thập thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành, kiểm soát của đối tượng giám sát. Những thông tin này có thể bao gồm Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, Ban kiểm soát, tỷ lệ sở hữu, cổ đông lớn, quy mô vốn...

Theo NHNN, đây là những thông tin các ngân hàng đã có trách nhiệm báo cáo theo quy định hiện hành, trong đó có Thông tư số 08/2022/TT-NHNN, Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật về chứng khoán. Dữ liệu được sử dụng để phục vụ giám sát, đánh giá tổng thể tổ chức tín dụng xét từ cơ cấu quản trị, quy mô và cấu trúc của đơn vị.

NHNN đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền.

Theo dự thảo, tổ chức tín dụng có trách nhiệm báo cáo tổng số lượng khách hàng, trong đó phân loại theo các đặc điểm như khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên và khách hàng là tổ chức hoạt động trong một số lĩnh vực được phân loại phục vụ mục đích giám sát phòng, chống rửa tiền.

Các lĩnh vực được đề cập gồm cung cấp dịch vụ chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, sòng bạc, kinh doanh bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức...

NHNN cho biết, cách thu thập và phân loại thông tin được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận, khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhằm phục vụ đánh giá mức độ rủi ro của tổ chức tín dụng xuất phát từ đặc điểm hoạt động kinh doanh và cơ cấu khách hàng.

Theo đó, thông tin về khách hàng, cổ đông, người quản lý và các chủ thể có liên quan được thu thập với tư cách dữ liệu đầu vào để phân tích, đánh giá bức tranh rủi ro tổng thể của đối tượng báo cáo.

NHNN nhấn mạnh, việc một khách hàng thuộc nhóm được thống kê không đồng nghĩa người đó trở thành đối tượng giám sát riêng, cũng không đồng nghĩa họ mặc nhiên được xác định có rủi ro hoặc vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền.

Không mở rộng đối tượng giám sát so với Luật Phòng, chống rửa tiền

NHNN khẳng định dự thảo Thông tư không mở rộng thêm đối tượng báo cáo hoặc đối tượng giám sát so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022.

Dự thảo tập trung quy định trình tự, thủ tục nghiệp vụ để NHNN thực hiện giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với các tổ chức thuộc phạm vi quản lý.

Do đó, việc thu thập số liệu tổng hợp về khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên, cổ đông, người quản lý hoặc khách hàng tổ chức hoạt động trong một số lĩnh vực không làm thay đổi tư cách pháp lý của những chủ thể này thành đối tượng giám sát độc lập.

Việc hoàn thiện khuôn khổ giám sát được đặt trong bối cảnh yêu cầu phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt ngày càng phức tạp. FATF (Lực lượng đặc nhiệm tài chính) ,yêu cầu các quốc gia bảo đảm các tổ chức tài chính chịu sự giám sát đầy đủ, đồng thời cơ quan giám sát có đủ quyền hạn và công cụ để thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm phù hợp với mức độ rủi ro.

Theo thông tin trong tài liệu, quá trình triển khai từ thí điểm quy mô nhỏ đến mở rộng với toàn hệ thống ngân hàng đã có sự phối hợp với gần 100 đối tượng báo cáo là các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.

Kết quả triển khai việc thu thập thông tin, chấm điểm rủi ro và thanh tra, giám sát phòng, chống rửa tiền trong thời gian qua được xác định là cơ sở thực tiễn để NHNN xây dựng khuôn khổ pháp lý đầy đủ, đồng bộ hơn cho hoạt động này.

Theo NHNN, dự thảo Thông tư là bước cụ thể hóa định hướng xây dựng khuôn khổ pháp lý đồng bộ, hiện đại, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống rửa tiền; qua đó góp phần bảo đảm an toàn, lành mạnh của hệ thống tài chính - ngân hàng và củng cố vị thế, uy tín của Việt Nam trong tiến trình hội nhập tài chính quốc tế.