    |
 |
| Kết quả khảo sát cho thấy, 89% người dân đánh giá bảo hiểm nhân thọ là cần thiết trong cuộc sống. |
Đây là báo cáo đầu tiên thu thập dữ liệu thực tế từ thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam, qua đó phác họa bức tranh về cách người dân tiếp cận và nhìn nhận các giải pháp bảo vệ tài chính dài hạn. Nghiên cứu do IFM Research thực hiện trên phạm vi toàn quốc, tập trung vào thay đổi trong tư duy quản trị rủi ro của người dân Việt Nam trong bối cảnh kinh tế - xã hội có nhiều biến động.
Ông Nguyễn Phong Cầm, Phó Tổng thư ký IAV cho biết, việc triển khai nghiên cứu là bước đi cần thiết để ngành bảo hiểm nhìn lại chính mình và hiểu rõ hơn kỳ vọng của khách hàng. Theo ông Cầm, đây không chỉ là nguồn dữ liệu cho doanh nghiệp mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý xây dựng chính sách phù hợp hơn với nhu cầu người dân.
Khảo sát được thực hiện với 1.265 người tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và nhiều khu vực nông thôn, qua đó phản ánh khá rõ sự chuyển dịch trong nhận thức của người dân về vai trò của bảo hiểm nhân thọ.
89% người được khảo sát đánh giá bảo hiểm là cần thiết
Một trong những phát hiện đáng chú ý của báo cáo là mức độ nhận diện vai trò của bảo hiểm nhân thọ trong đời sống xã hội đang ở mức cao. Kết quả khảo sát cho thấy 89% người dân đánh giá bảo hiểm nhân thọ là cần thiết trong cuộc sống.
Tỷ lệ này không chỉ xuất hiện ở nhóm đang sở hữu hợp đồng bảo hiểm mà còn lan sang cả nhóm chưa từng tham gia. Cụ thể, 91% người đang có hợp đồng bảo hiểm cho rằng bảo hiểm cần thiết, trong khi ở nhóm chưa từng tham gia, tỷ lệ này là 86%.
Theo IFM Research, điều này cho thấy bảo hiểm nhân thọ đã dần vượt qua định kiến để trở thành một giải pháp tài chính được xã hội công nhận rộng rãi. Nhiều người dân coi bảo hiểm là công cụ bảo vệ trước rủi ro bệnh tật, tai nạn, tử vong và hỗ trợ ổn định tài chính gia đình.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra khoảng cách giữa nhận thức và hành vi tài chính thực tế. Khi gặp biến cố, đa số người dân vẫn lựa chọn dùng tiền tiết kiệm để ứng phó. Có tới 67% người được hỏi cho biết sẽ dùng tiền tiết kiệm khi xảy ra rủi ro; 53% chọn cắt giảm chi tiêu và 39% tìm thêm nguồn thu nhập.
Theo đánh giá của IFM Research, điều này phản ánh bảo hiểm nhân thọ hiện vẫn được nhiều người xem là “lớp bảo vệ bổ sung” thay vì giải pháp cốt lõi trong chiến lược tài chính dài hạn.
Ông Ralf Matthae, Giám đốc Điều hành IFM Research nhận định, hành vi tài chính mang tính “phòng vệ” vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để doanh nghiệp bảo hiểm định hình lại thị trường. Theo ông, bảo hiểm nhân thọ hiện chưa thực sự được nhìn nhận như một công cụ quản lý rủi ro dài hạn hay giải pháp đầu tư bền vững.
Để thay đổi điều này, các doanh nghiệp cần đơn giản hóa điều khoản hợp đồng, minh bạch thông tin và nâng cao chất lượng tư vấn để người dân hiểu rõ giá trị thực của sản phẩm.
Báo cáo cũng chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến người dân trì hoãn quyết định tham gia bảo hiểm. Trong đó, áp lực đóng phí là rào cản lớn nhất. Mức phí trung bình hiện vào khoảng 1,8 triệu đồng/tháng, tương đương khoảng 22 triệu đồng/năm, được xem là khá cao với nhiều gia đình khi thu nhập biến động hoặc chưa hiểu rõ lợi ích dài hạn của bảo hiểm.
Xu hướng hoạch định tài chính dài hạn dần hình thành
Theo IAV, báo cáo cũng cho thấy sự khác biệt trong hành vi tài chính theo độ tuổi và khu vực sinh sống. Người dưới 30 tuổi ưu tiên mua tài sản lớn và hỗ trợ cha mẹ; nhóm 30-40 tuổi tập trung tích lũy cho con cái; trong khi nhóm trên 41 tuổi chú trọng tiết kiệm hưu trí.
Dù có tới 83% người tham gia khảo sát khẳng định đã có kế hoạch tài chính, phần lớn chỉ bắt đầu quan tâm mạnh mẽ sau đại dịch COVID-19 hoặc khi trải qua biến cố cá nhân. Điều này cho thấy thói quen lập kế hoạch tài chính đã dần hình thành nhưng tính kỷ luật và năng lực hoạch định dài hạn vẫn cần được cải thiện.
|
 |
| Tiêu chí khi tham gia Bảo hiểm nhân thọ. |
Khảo sát cũng ghi nhận sự khác biệt giữa các vùng miền. Người dân tại các thành phố miền Nam có xu hướng lập kế hoạch tài chính sớm và dài hạn hơn. Trong khi đó, người dân miền Bắc thường ưu tiên các kế hoạch ngắn hạn và chú trọng kiểm soát chi tiêu hằng ngày. Ở khu vực nông thôn, tỷ lệ chưa xây dựng kế hoạch tài chính còn khá cao.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng cho thấy tín hiệu tích cực khi khoảng 80% người chưa sở hữu bảo hiểm cho biết có ý định tham gia trong vòng 12 tháng tới. Theo IFM Research, đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang chuyển từ giai đoạn tiếp cận cảm tính sang lựa chọn dựa trên nhu cầu thực tế và sự cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Ông Nguyễn Phong Cầm cho rằng, khi khách hàng bắt đầu đặt nhiều câu hỏi hơn về uy tín doanh nghiệp, năng lực tài chính và tính minh bạch quyền lợi, đó cũng là cơ hội để các doanh nghiệp bảo hiểm nâng cao chất lượng dịch vụ.
Báo cáo cũng chỉ ra hai nhóm khách hàng tiềm năng gồm nhóm khách hàng trẻ tuổi từ 22-29 tuổi và nhóm có con nhỏ. Đây là những nhóm có nhu cầu bảo vệ tài chính lớn nhưng đồng thời cũng yêu cầu cao về tính minh bạch và chất lượng tư vấn.
Theo IFM Research, bảo hiểm nhân thọ trong thời gian tới cần tiếp tục được nhìn nhận như một công cụ bảo vệ tài chính chủ động với quyền lợi minh bạch và dịch vụ hỗ trợ sau bán hàng tốt hơn để tạo dựng niềm tin với người dân.
Số liệu từ Bộ Y tế cho thấy mỗi năm Việt Nam có khoảng 1,1 triệu trường hợp tai nạn thương tích và hơn 30.000 trường hợp tử vong. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao vai trò của bảo hiểm nhân thọ trong bảo vệ tài chính được xem là cần thiết.
Ông Ralf Matthae cho rằng, điều quan trọng là chuyển hóa nhận thức thành hành động thực tế để người dân có khả năng ứng phó tốt hơn trước các biến cố bất ngờ.
Ông Nguyễn Phong Cầm khẳng định, nếu được hiểu đúng và sử dụng phù hợp, bảo hiểm nhân thọ không chỉ là hợp đồng tài chính mà còn thể hiện trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với bản thân và gia đình. Theo ông, đây cũng là giá trị bền vững mà ngành bảo hiểm có thể đóng góp cho xã hội, giúp nhiều gia đình chủ động hơn, an tâm hơn trước những biến động của cuộc sống.