Thúc đẩy xuất khẩu năm 2026: Đồng bộ giải pháp hướng tới tăng trưởng cao và bền vững

Theo ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cần nỗ lực cao độ để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trên 15%.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho biết, năm 2025, bối cảnh thương mại quốc tế diễn biến khó lường do tác động của căng thẳng địa chính trị, chính sách thuế quan của các nước lớn; trong nước, tình hình thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp, vượt mức lịch sử. Song, kim ngạch xuất, nhập khẩu của Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ, liên tục đạt các kỷ lục mới và là một trong các động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế đất nước.

Cụ thể, năm 2025, mặc dù chịu tác động bất lợi từ môi trường quốc tế và thiên tai, bão lũ trong nước diễn biến phức tạp, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn đạt được những kết quả tích cực. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt 930,1 tỉ USD, tăng 18,2% so với năm 2024; cán cân thương mại thặng dư 20 tỉ USD, đánh dấu 10 năm liên tiếp xuất siêu kể từ năm 2016, tiếp tục khẳng định vai trò của xuất khẩu là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.

Các đại biểu đưa ra nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy xuất nhập khẩu.

Bên cạnh những kết quả rất đáng ghi nhận, ông Nguyễn Anh Sơn chia sẻ, chúng ta cũng cần nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng, xuất khẩu Việt Nam đang đứng trước nhiều khó khăn và thách thức mới.

Chung nhận định này, các đại biểu tại hội nghị cho rằng, tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức nội tại như mức độ phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu của nhiều ngành hàng, năng lực xây dựng thương hiệu và khả năng đáp ứng đồng bộ các tiêu chuẩn cao của thị trường quốc tế còn hạn chế, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cụ thể, theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập, bên cạnh những kết quả đạt được, xuất nhập khẩu Việt Nam năm 2026 cũng đặt ra một số vấn đề như: chưa cân đối về thị trường, vẫn phụ thuộc vào một số thị trường lớn; chưa cân đối về cơ cấu do vẫn phụ thuộc chủ yếu vào doanh nghiệp FDI, giá trị gia tăng thấp, thiếu sản phẩm có thương hiệu nội địa...

Do đó, theo ông, xuất nhập khẩu Việt Nam cần tìm động lực tăng trưởng mới như: phát triển công nghiệp nền tảng, nâng cao giá trị nội địa, xây dựng thương hiệu nông sản gắn với truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh thương mại điệu tử xuyên biên giới, đa dạng hóa thị trường...

Dưới góc nhìn chuyên gia, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV & Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, về chính sách thương mại và xúc tiến xuất khẩu, cần giữ vững mặt trận xuất khẩu; đa dạng hóa thị trường và tận dụng các FTA: tiếp tục mở rộng và khai thác hiệu quả các thị trường xuất khẩu thông qua các hiệp định thương mại tự do đã ký (EVFTA, CPTPP, RCEP), đa dạng hóa thị trường giúp giảm phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống và tăng khả năng chống chịu trước biến động địa chính trị có xu hướng gia tăng.

Cùng với đó, nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu quốc gia: Tăng cường vai trò của Cục Xúc tiến Thương mại (Vietrade) và các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá sản phẩm; đổi mới phương thức xúc tiến thương mại.

Đẩy mạnh hợp tác công - tư trong xúc tiến và phát triển thị trường: doanh nghiệp đóng góp một phần kinh phí tham gia hội chợ, quảng bá... và được Nhà nước hỗ trợ phần còn lại.

Về các giải pháp tài chính hỗ trợ xuất khẩu, theo ông cần mở rộng tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nội địa: thiết lập các quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa xuất khẩu (bảo lãnh một phần rủi ro cho các khoản vay xuất khẩu.

Ngoài ra, ban hành gói tín dụng ưu đãi và thiết kế các chính sách, sản phẩm tín dụng xuất khẩu phù hợp, hoàn thiện chính sách thuế và hoàn thuế thúc đẩy xuất khẩu; nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp xuất khẩu...

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Nguyễn Anh Sơn đánh giá cao các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, đại diện các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp. Các ý kiến đều thống nhất nhận định, xuất nhập khẩu năm 2026 diễn ra trong bối cảnh thời cơ và thách thức đan xen, song cần nỗ lực cao độ để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trên 15% theo chỉ đạo của Chính phủ.