    |
 |
| Hình ảnh tại một mỏ khai thác đá phục vụ xây dựng (ảnh minh họa). |
Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2800/QĐ-BCT ngày 24/10/2026, về Phương án tạm thời điều phối, hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng thông thường giữa các tỉnh, thành phố phục vụ các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký.
Phương án nhằm bảo đảm nguồn vật liệu đúng thời điểm, chất lượng, chi phí hợp lý, trước mắt ưu tiên các dự án đường bộ cao tốc tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Đồng bằng sông Hồng và những công trình trọng điểm tại tỉnh Cà Mau.
Điều phối nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm phía Nam
Theo phương án, trên cơ sở rà soát nhu cầu và khả năng cung ứng của 34 tỉnh, thành phố, Bộ Công Thương phân chia thành 3 nhóm. Trong đó, 18 địa phương tự bảo đảm và có khả năng cung cấp vật liệu cho địa phương khác; 10 địa phương thiếu một số loại vật liệu nhưng có thể tự cân đối; 6 địa phương cần được điều phối hỗ trợ gồm Hà Nội, Hưng Yên, Tây Ninh, Cà Mau, TP Cần Thơ và Ninh Bình.
Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, phương án xác định nguồn đá xây dựng từ TP Hồ Chí Minh, TP Đồng Nai và tỉnh An Giang phục vụ các dự án tại Cà Mau, TP Cần Thơ; đồng thời huy động nguồn cát từ các địa phương có khả năng cung ứng để hỗ trợ các công trình trọng điểm.
Đáng chú ý, tỉnh Cà Mau được xác định thiếu 22,1 triệu m³ đá xây dựng và 20,7 triệu m³ cát san lấp phục vụ 4 dự án trọng điểm quốc gia do Bộ Quốc phòng làm chủ đầu tư.
Các dự án gồm đường bộ cao tốc Cà Mau - Cái Nước; đường bộ cao tốc Cái Nước - Đất Mũi; đường giao thông nối ra Cảng Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai.
Để đáp ứng nhu cầu đá xây dựng, Bộ Công Thương phân công TP Hồ Chí Minh cung cấp 10,5 triệu m³, TP Đồng Nai cung cấp 10,5 triệu m³ và An Giang cung cấp 1,1 triệu m³. Trước mắt, TP Hồ Chí Minh và TP Đồng Nai có trách nhiệm bảo đảm nguồn cung. Riêng An Giang phải xây dựng phương án cung cấp 1,1 triệu m³ đá, báo cáo Bộ Công Thương trước ngày 15/11/2026.
Đối với nguồn cát san lấp, TP Cần Thơ được phân công cung cấp 17,2 triệu m³, Đồng Tháp 2,3 triệu m³ và Vĩnh Long 1,2 triệu m³ cho các dự án tại Cà Mau.
Phương án cũng xác định TP Hồ Chí Minh cung cấp 2,5 triệu m³ đá xây dựng phục vụ Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1.
Tại tỉnh Tây Ninh, nhu cầu đề nghị hỗ trợ là 15,6 triệu m³ cát san lấp, trong đó Dự án đường Vành đai 4 TP Hồ Chí Minh đoạn qua tỉnh Tây Ninh cần 11,7 triệu m³ và Dự án TP Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận cần 3,9 triệu m³.
Trước mắt, tỉnh Vĩnh Long và Đồng Tháp được phân công mỗi địa phương cung cấp 2 triệu m³ cát cho Tây Ninh, tổng cộng 4 triệu m³.
Đồng thời, tỉnh Tây Ninh phải ưu tiên sử dụng nguồn đất san lấp, cát sông tại chỗ và báo cáo kết quả rà soát, cân đối trước ngày 30/11/2026. Trường hợp vẫn thiếu, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét phương án bổ sung trên cơ sở kết quả điều tra, đánh giá tiềm năng cát, cuội, sỏi lòng sông vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Đối với khu vực phía Bắc, Hà Nội được xác định thiếu 272,25 triệu m³ đá xây dựng, 320,19 triệu m³ cát và 243,88 triệu m³ đất san lấp.
Theo phương án, nguồn đá xây dựng phục vụ Hà Nội được phân công từ tỉnh Ninh Bình, Phú Thọ, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Thanh Hóa và Nghệ An, với tổng khối lượng 272,25 triệu m³.
Đối với đất san lấp, phương án phân công Phú Thọ cung cấp 70 triệu m³; TP Bắc Ninh và Ninh Bình mỗi địa phương 60 triệu m³; Thái Nguyên 34 triệu m³ và Tuyên Quang 20 triệu m³.
Riêng nguồn cát, TP Hà Nội được định hướng sử dụng vật liệu thu hồi từ dự án nạo vét lòng dẫn, cải thiện khả năng thoát lũ và bảo đảm giao thông thủy nội địa sông Hồng đoạn qua địa bàn. Thành phố phải báo cáo Bộ Công Thương trước ngày 15/11/2026 về tiến độ chuẩn bị dự án và nhu cầu cát cấp bách giai đoạn 2026 - 2027 chưa được bảo đảm.
Rà soát các mỏ vật liệu, xử lý nghiêm vi phạm
Một nội dung đáng chú ý của phương án là yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng trên địa bàn.
Theo đó, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 10744/VPCP-CN ngày 21/10/2026, trong đó yêu cầu rà soát ngay các mỏ vật liệu xây dựng; xử lý nghiêm vi phạm, thu hồi giấy phép đã cấp không thực hiện đúng quy định để cấp cho các công trình, dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công.
Kết quả thực hiện phải được báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 30/10/2026, đồng gửi Bộ Công Thương.
Bên cạnh đó, các địa phương phải rà soát những mỏ đang khai thác để điều chỉnh công suất đối với trường hợp đủ điều kiện; ưu tiên giải quyết hồ sơ cấp mới, gia hạn, nâng công suất hoặc điều chỉnh giấy phép phục vụ phương án điều phối.
Bộ Công Thương yêu cầu không đặt thêm thủ tục, điều kiện, khoản thu hoặc trì hoãn giải quyết hồ sơ đối với trường hợp cung cấp vật liệu cho địa bàn khác, trừ trường hợp pháp luật có quy định. Đồng thời, không hạn chế việc khai thác, vận chuyển, cung cấp vật liệu cho các công trình, dự án ở địa phương khác theo phương án.
Việc điều phối phải căn cứ vào trữ lượng còn lại, công suất được phép, khả năng huy động thực tế của từng mỏ, tiến độ thi công và năng lực vận chuyển, không chỉ dựa trên tài nguyên dự báo.
Về giá vật liệu, các tổ chức, cá nhân khai thác, thu hồi khoáng sản thực hiện mua bán thông qua hợp đồng, thỏa thuận giá với bên mua và thực hiện nghĩa vụ kê khai, niêm yết, công khai giá theo quy định.
Các địa phương có trách nhiệm kiểm tra yếu tố hình thành giá khi có biến động bất thường; xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản không được lợi dụng phương án để đầu cơ, găm hàng hoặc tăng giá bất hợp lý.
Đối với tiến độ triển khai, chủ đầu tư, nhà đầu tư và nhà thầu thi công phải xác định nhu cầu vật liệu theo từng năm, gửi địa phương tiếp nhận trước ngày 5/11/2026.
Trên cơ sở đó, các địa phương tiếp nhận chủ trì phối hợp với chủ đầu tư và địa phương cung cấp lập danh mục mỏ cụ thể, xác định khối lượng, tiến độ cung ứng và tuyến vận chuyển, gửi Bộ Công Thương trước ngày 10/11/2026.
Trường hợp không bảo đảm khối lượng được phân công, địa phương cung cấp phải báo cáo Bộ Công Thương trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày xác định được nguyên nhân, đồng thời đề xuất nguồn thay thế để xem xét điều chỉnh phương án hoặc báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Bộ Công Thương giao Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam làm đầu mối theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện; tổng hợp danh mục mỏ, tháo gỡ vướng mắc hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền.
Các địa phương có tên trong phương án phải báo cáo kết quả thực hiện trước ngày 20 hằng tháng đến hết năm 2026 và trước ngày 20 của tháng cuối quý kể từ năm 2027.