Phòng ngừa từ cơ sở, ngăn hiểm họa từ vũ khí, vật liệu nổ

Phòng ngừa từ cơ sở, ngăn nguy cơ từ những vật dụng nguy hiểm

Từ những khẩu súng săn, súng tự chế được cất giữ nhiều năm trong nhà đến số vật liệu nổ còn sót lại sau hoạt động khai thác thủy sản, nếu không được thu hồi, kiểm soát kịp thời đều tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong cộng đồng. Với phương châm phòng ngừa từ cơ sở, Công an tỉnh Thanh Hóa đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, lấy tuyên truyền, vận động và xây dựng các mô hình tự phòng, tự quản làm trọng tâm, qua đó từng bước nâng cao ý thức tự giác giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo trong Nhân dân.

Tại Thanh Hóa, trước đây, tình trạng này có thể xuất hiện ở nhiều địa bàn, từ miền núi, biên giới đến đồng bằng, đô thị và ven biển. Đặc điểm địa bàn rộng, dân cư phân bố khác nhau và tập quán sinh hoạt, sản xuất của người dân có sự khác biệt đặt ra yêu cầu phải có cách tiếp cận phù hợp.

Thực tế cũng cho thấy, không ít vụ việc bắt nguồn từ những mâu thuẫn trong cuộc sống. Tuy nhiên, khi người trong cuộc sử dụng dao, kiếm, súng tự chế hoặc các loại hung khí có tính sát thương cao, những mâu thuẫn thông thường có thể nhanh chóng trở thành vụ việc nghiêm trọng.

Chỉ tính từ đầu năm 2026 đến nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 64 vụ, 97 đối tượng liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Thanh Hóa xác định, muốn chủ động ngăn chặn nguy cơ từ vũ khí, vật liệu nổ phải làm tốt công tác phòng ngừa ngay từ cơ sở, trong đó tuyên truyền, vận động người dân tự giác giao nộp là một giải pháp quan trọng.

Công an xã Vạn Lộc tổ chức các điểm tiếp nhận, vận động người dân giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo.

Cùng với đấu tranh, xử lý những trường hợp vi phạm, lực lượng Công an đã tham mưu UBND tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa và cấp ủy, chính quyền các địa phương chỉ đạo, triển khai nhiều nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động đến từng khu dân cư, từng hộ dân. Nhiều văn bản chỉ đạo, thư kêu gọi được ban hành, tạo cơ sở để các địa phương cùng vào cuộc.

Đặc biệt, tại 166/166 xã, phường trên địa bàn tỉnh, các mô hình tự phòng, tự quản về thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo được xây dựng gắn với đặc điểm từng địa bàn. Ở miền núi, biên giới, Công an cơ sở phối hợp với già làng, trưởng bản, người có uy tín đến từng hộ gia đình, gặp từng trường hợp để tuyên truyền, vận động giao nộp súng săn, súng tự chế.

Tại các địa bàn ven biển, cán bộ Công an tập trung tuyên truyền cho ngư dân không sử dụng vật liệu nổ để khai thác thủy sản; đồng thời vận động người dân phát hiện, báo tin về các trường hợp cất giấu, mua bán thuốc nổ, kíp nổ. Trong khi đó, tại khu vực đô thị, trọng tâm được xác định là phòng ngừa thanh thiếu niên tụ tập, mang theo hung khí; ngăn chặn việc mua bán vũ khí, linh kiện và pháo qua mạng, dịch vụ chuyển phát.

Nắm chắc địa bàn, vận động đúng đối tượng

Để các mô hình hoạt động thực chất, lực lượng Công an không triển khai theo cách chung chung, dàn trải mà tập trung rà soát từng hộ, từng nhóm đối tượng; phân công cán bộ phụ trách, bố trí điểm tiếp nhận vũ khí, công khai số điện thoại tiếp nhận tin báo và đẩy mạnh vận động cá biệt.

Toàn tỉnh đã rà soát 1.028 đối tượng nghi vấn liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; 171 đối tượng nghi vấn về pháo và đưa 614 thanh thiếu niên có nguy cơ sử dụng vũ khí vào diện quản lý.

Từ việc nắm người, nắm địa bàn, công tác tuyên truyền, vận động được triển khai sát với từng trường hợp, từng hoàn cảnh, qua đó nâng cao khả năng phòng ngừa và hạn chế nguy cơ phát sinh vụ việc từ cơ sở.

Công an xã Hồi Xuân triển khai mô hình “Đổi quà lấy vũ khí”, góp phần vận động người dân tự giác giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ.

Một trong những cách làm tiêu biểu là mô hình “Đổi quà lấy vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ” của Công an xã Hồi Xuân. Là địa bàn miền núi, nơi một số hộ dân còn cất giữ súng săn, súng tự chế phục vụ săn bắn, bảo vệ mùa màng, Công an xã Hồi Xuân lựa chọn phương pháp vận động gần với đời sống của người dân.

Theo đó, người dân mang súng săn, súng tự chế, dao, kiếm, cung, nỏ đến giao nộp sẽ được nhận những phần quà thiết thực như gạo, dầu ăn, nước mắm, mũ bảo hiểm, đồ dùng gia đình. Những phần quà có giá trị không lớn nhưng thể hiện sự ghi nhận, động viên, giúp người dân mạnh dạn từ bỏ những vật dụng nguy hiểm đã cất giữ trong thời gian dài.

Sau hơn hai năm triển khai, chương trình đã vận động thu hồi hơn 100 khẩu súng săn, súng tự chế cùng nhiều loại vũ khí thô sơ. Đến nay, trên địa bàn không xảy ra vụ việc liên quan đến sử dụng súng săn, súng tự chế hoặc hung khí nguy hiểm.

Không riêng Hồi Xuân, nhiều Công an xã, phường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa cũng xây dựng những cách làm phù hợp với đặc điểm địa bàn và từng nhóm đối tượng. Có nơi phát huy vai trò của người có uy tín ở miền núi; có nơi tập trung vận động ngư dân tại các vùng biển; có nơi chú trọng tuyên truyền, quản lý thanh thiếu niên tại khu vực đô thị. Dù cách làm khác nhau, điểm chung vẫn là nắm chắc địa bàn, xác định đúng đối tượng và kiên trì vận động để người dân tự giác giao nộp.

Ngư dân xã Quảng Bình tự nguyện giao nộp vũ khí, vật liệu nổ và pháo cho lực lượng Công an.

Nhiều mô hình đã tạo được dấu ấn như mô hình “Đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy bình chữa cháy” của Công an phường Nghi Sơn, Công an xã Hoằng Hóa; mô hình “Đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ lấy mũ bảo hiểm, bình chữa cháy” của Công an phường Bỉm Sơn; mô hình “Ngư dân vùng biển nói không với vũ khí, vật liệu nổ và pháo trái phép” của Công an xã Quảng Bình.

Công an xã Yên Thắng triển khai mô hình “5 không vùng cao”, gồm: Không tàng trữ vũ khí; Không sử dụng vũ khí trái phép; Không tiếp tay vi phạm pháp luật; Không tiếng pháo nổ; Không mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân.

Những mô hình này cho thấy công tác phòng ngừa đang được chuyển từ tuyên truyền đơn thuần sang những hình thức trực quan, cụ thể, gắn với đời sống và lợi ích thiết thực của người dân.

Đổi mới tuyên truyền, tạo đồng thuận trong Nhân dân

Cùng với xây dựng mô hình, Thanh Hóa chú trọng đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền. Thay vì chỉ phổ biến các quy định pháp luật, điều khoản và chế tài, lực lượng Công an tập trung phân tích hậu quả thực tế của việc chế tạo, tàng trữ và sử dụng vũ khí; chỉ rõ nguy cơ từ những khẩu súng tự chế, lượng thuốc nổ cất giữ trong nhà hay việc thanh thiếu niên mang dao, kiếm khi giải quyết mâu thuẫn.

Cách tuyên truyền này hướng đến việc giúp người dân nhận thức rõ rằng, việc giao nộp vũ khí, vật liệu nổ không chỉ là chấp hành quy định mà còn trực tiếp góp phần bảo vệ an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Bên cạnh tuyên truyền trên Facebook, Zalo và các nền tảng mạng xã hội, lực lượng Công an còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả truyền tải thông tin.

Đến nay, 145/166 xã, phường đã sử dụng công nghệ AI hỗ trợ xây dựng các sản phẩm tuyên truyền. Việc kết hợp video, hình ảnh trực quan với phóng sự, tờ rơi, pa-nô, file âm thanh và hệ thống truyền thanh cơ sở giúp các quy định pháp luật trở nên dễ hiểu, dễ tiếp cận hơn, nhất là đối với thanh thiếu niên.

Cùng với tuyên truyền diện rộng, lực lượng Công an đã trực tiếp vận động cá biệt 3.685 trường hợp. Trên cơ sở nắm bắt hoàn cảnh, tâm lý của từng người, Công an cơ sở phối hợp với gia đình, người có uy tín trong dòng họ và khu dân cư kiên trì tuyên truyền, thuyết phục, tạo sự đồng thuận để người dân tự giác giao nộp vũ khí.

Hàng nghìn khẩu súng, nhiều loại vật liệu nổ được người dân giao nộp

Công an tỉnh Thanh Hóa tổ chức tiêu hủy số lượng lớn vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và các loại hung khí nguy hiểm theo quy định.

Những kết quả đạt được cho thấy hiệu quả của phương châm phòng ngừa từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở. Trong 8 tháng năm 2026, lực lượng Công an toàn tỉnh đã vận động Nhân dân giao nộp 1.088 khẩu súng các loại, 1.436 vũ khí thô sơ, 50 quả mìn, lựu đạn, đầu đạn, 41 công cụ hỗ trợ, 4.487 viên đạn, 104,2 kg thuốc nổ, 117 kíp nổ và 9,5 kg tiền chất thuốc nổ và 625,5 kg pháo các loại.

Đáng chú ý, riêng đợt cao điểm tại 16 xã, phường ven biển, từ ngày 20/3 đến 4/5/2026, lực lượng chức năng đã vận động thu hồi 83 khẩu súng, 94,8 kg thuốc nổ, 84 kíp nổ, 210 vũ khí thô sơ, 127,1 kg pháo và 75 viên đạn quân dụng. Công an tỉnh cũng tiếp nhận từ 166 Công an xã, phường tổng cộng 1.782 khẩu súng, 2.226 vũ khí thô sơ, 73 công cụ hỗ trợ và 198 linh kiện để phân loại, tiêu hủy an toàn, đúng quy định.

Đằng sau những con số đó không chỉ là khối lượng vũ khí, vật liệu nổ được đưa ra khỏi cộng đồng, mà còn là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Điều đáng ghi nhận sau những đợt tuyên truyền, vận động không chỉ nằm ở số lượng vũ khí được thu hồi, mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong cách nhìn và cách ứng xử của người dân đối với những vật dụng nguy hiểm.

Từ chỗ coi việc cất giữ súng tự chế là chuyện bình thường hoặc còn e ngại khi giao nộp, nhiều người đã chủ động mang vũ khí đến giao nộp, vận động người thân cùng thực hiện và cung cấp thông tin cho lực lượng Công an.

Ở nhiều địa bàn, vận động giao nộp vũ khí không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà đã trở thành công việc có sự tham gia của chính quyền, đoàn thể và người dân. Đó cũng chính là giá trị lớn nhất của công tác phòng ngừa, không chờ đến khi vũ khí được sử dụng để xử lý hậu quả, mà chủ động loại bỏ nguy cơ ngay từ khi chúng còn nằm trong cộng đồng.

Từ miền núi, biên giới đến vùng biển, từ những hộ dân còn lưu giữ súng săn, súng tự chế đến nhóm thanh thiếu niên có nguy cơ sử dụng hung khí, lực lượng Công an Thanh Hóa đang từng bước đưa công tác tuyên truyền, vận động đi sâu vào từng địa bàn, từng nhóm đối tượng và từng gia đình.

Khi nhận thức pháp luật được nâng lên, khi người dân chủ động giao nộp và cùng tham gia phát hiện, ngăn chặn vi phạm, những nguồn nguy hiểm từ vũ khí, vật liệu nổ sẽ từng bước được kiểm soát ngay từ cơ sở. Qua đó góp phần giữ gìn an ninh, trật tự, phòng ngừa những vụ việc đáng tiếc và xây dựng môi trường sống an toàn hơn trong cộng đồng.