Áp lực xử lý tài sản công sau sáp nhập
Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, từ ngày 1/7/2025, tỉnh Vĩnh Long chính thức đi vào hoạt động trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 3 tỉnh: Bến Tre, Trà Vinh và tỉnh Vĩnh Long cũ. Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, tổng số cơ sở nhà, đất là trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp trên địa bàn toàn tỉnh là 6.457 cơ sở.
    |
 |
| Cơ sở nhà đất của Công ty TNHH MTV Xổ số Kiến thiết Bến Tre đang để trống, gây lãng phí tài sản công. (Ảnh: Đại Lánh) |
Kết quả thanh tra cho thấy, trong giai đoạn từ ngày 1/3/2025 đến ngày 30/4/2026, toàn tỉnh có 1.037 cơ sở nhà, đất cần phải sắp xếp lại, xử lý. Trong đó bao gồm: 164 cơ sở thuộc sở ban ngành tỉnh; 3 cơ sở thuộc đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc; 751 cơ sở thuộc UBND cấp xã, phường; và 119 cơ sở do Trung ương giao địa phương quản lý, xử lý.
Tính đến ngày 30/4/2026, UBND tỉnh đã phê duyệt phương án điều chuyển tài sản cho các đơn vị có nhu cầu đối với 318 cơ sở. Hiện vẫn còn tới 719 cơ sở nhà, đất phải tiếp tục sắp xếp, xử lý (bao gồm 600 cơ sở do địa phương quản lý và 119 cơ sở do cơ quan Trung ương bàn giao). Đáng chú ý, có 188 cơ sở đang quản lý, không sử dụng nhưng chưa được phê duyệt phương án sắp xếp; và 295 cơ sở dù đã được phê duyệt phương án nhưng chưa hoàn thành việc tiếp nhận, bàn giao.
Tồn tại loạt vướng mắc về hồ sơ và hiện trạng
Đến thời điểm ngày 31/12/2025, 100% cơ quan, đơn vị đã hoàn thành việc tổng kiểm kê tài sản công và cập nhật lên hệ thống phần mềm Cơ sở Dữ liệu quốc gia của Bộ Tài chính. Tuy nhiên, qua đối chiếu thực tế tại các đơn vị được giao quản lý, khai thác tài sản dôi dư, cơ quan thanh tra đã chỉ ra nhiều bất cập.
Cụ thể có 244 trên tổng số 1.037 cơ sở nhà, đất cần xử lý chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu nhà. Trung tâm Quản lý và Phát triển nhà được giao quản lý 234 cơ sở nhưng thực tế chỉ có 232 cơ sở do bị trùng lắp phương án. Quá trình tiếp nhận phát hiện một số cơ sở có hiện trạng thực tế sai lệch so với hồ sơ. Nhiều hạng mục công trình trên giấy tờ có ghi nhận nhưng thực tế ngoài thực địa đã bị tháo dỡ hoặc hư hỏng hoàn toàn. Ngoài ra, có 123 cơ sở qua khảo sát được phân loại là không có khả năng khai thác, cho thuê.
Trung tâm Phát triển quỹ đất được giao tiếp nhận 52 cơ sở nhà, đất để quản lý, khai thác nhưng thực tế mới chỉ tiếp nhận được 6 cơ sở. Có 12 cơ sở đã khảo sát nhưng chưa thể bàn giao do ranh mốc không rõ ràng, sai lệch diện tích, thiếu hồ sơ pháp lý. Có 4 cơ sở chưa bàn giao do hồ sơ chưa hoàn chỉnh và có hiện trạng hộ dân lấn chiếm mặt bằng. Còn lại 30 cơ sở chưa được chủ tài sản mời khảo sát để bàn giao.
Theo Thanh tra tỉnh Vĩnh Long, nguyên nhân chủ yếu của các hạn chế trên xuất phát từ những bất cập, khó khăn tồn tại từ lâu trong công tác quản lý tài sản công. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, tình hình càng trở nên phức tạp do hồ sơ nhà, đất bị thất lạc, thiếu thông tin giá trị tài sản, chênh lệch diện tích giữa quyết định thu hồi và thực tế, không rõ ranh mốc đất, hoặc đất đang bị người dân lấn chiếm, tranh chấp chưa được xử lý dứt điểm.
Bên cạnh đó, cơ quan thanh tra cũng chỉ ra rằng việc thẩm định, bố trí trụ sở làm việc cho một số cơ quan, đơn vị sau điều chuyển vẫn còn tình trạng chưa đảm bảo đúng tiêu chuẩn, định mức về chế độ và diện tích phòng làm việc theo quy định.
Thanh tra tỉnh Vĩnh Long đã ban hành các kiến nghị cụ thể đối với Sở Tài chính, Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan nhằm khẩn trương tham mưu UBND tỉnh tổ chức triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù, tăng cường phối hợp tháo gỡ khó khăn nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý và khai thác hiệu quả nguồn lực nhà, đất dôi dư sau sắp xếp./.